Өтінім қалдырғанға дейін ұйымның микронесие беруге құқығы бар-жоғын тексеруге бес минут кетеді. Бұл — заңсыз кредиторлардан шынымен қорғайтын жалғыз тексеру.
Кім реттейді
Қазақстанда микроқаржы қызметін АРРФР — Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі реттейді. 2020 жылға дейін бұл функцияларды Ұлттық Банк атқарған, сондықтан ертерек тіркелген ұйымдардың құжаттарында ҚРҰБ тұруы мүмкін — бұл қалыпты жағдай. 2026 жылға Агенттіктің тізілімінде 1 200-ге жуық ұйым тіркелген.
Тексерудің қадамдары
- Толық заңды атауын табыңыз. Ол сайттың төменгі бөлігінде және шартта көрсетіледі: жарнамалық ат емес, «"..." МҚҰ» ЖШС түріндегі толық атау.
- Агенттіктің тізілімін ашыңыз. Микроқаржы қызметін жүзеге асыратын ұйымдар тізбесі реттеушінің ресми сайтында жарияланады. Іздеу заңды тұлғаның атауы немесе БСН бойынша жүреді.
- БСН-ді салыстырыңыз. Атауды көшіріп алу оңай, БСН-ді — қиынырақ. Сайтта БСН мүлде көрсетілмесе, бұл тоқтауға себеп.
- Мәртебесін тексеріңіз. Ұйым тізілімде болғанымен, лицензиясы тоқтатыла тұруы мүмкін.
- Уәдемен салыстырыңыз. Заңды МҚҰ 45 күнге дейінгі мерзімге 194 625 теңгеден артық бере алмайды. «Құжатсыз, жылға 500 000 ₸» деген ұсыныс — қазақстандық құқық бойынша микронесие емес.
Тексерместен-ақ бас тартуға болатын белгілер
- алдын ала төлем сұрайды — «қарау комиссиясы», «сақтандыру жарнасы», «картаны белсендіру»;
- «100 % бас тартусыз» деп уәде етеді;
- қарыздың орнына ақылы жазылым ресімдейді;
- заңды мекенжайы жоқ және шартты қол қоюға дейін көрсетпейді;
- байланыс тек мессенджер арқылы.
Тізілімдегі мәртебе не береді
Тізілімдегі ұйым мөлшерлеме шектерін сақтауға, шартқа қол қойғанға дейін ЖТСМ-ді ашып көрсетуге, өсімпұлды шектеуге, берешекті реттеудің міндетті тәртібін жүргізуге және қарыз алушылардың өтініштерін қабылдауға міндетті. Заңсыз кредиторда бұл міндеттер жоқ.
Біздің деректемелер мен құжаттар — «Құжаттар» бөлімінде, шарттар — бас бетте.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстанда микроқаржы ұйымдарының тізілімін қайдан көруге болады?
Микроқаржы қызметін жүзеге асыратын ұйымдар тізілімін Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (АРРФР) өзінің ресми сайтында жариялайды.
Құжаттардағы ҚРҰБ деген не?
2020 жылға дейін микроқаржы ұйымдарын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі тіркеген, сондықтан ертерек тіркелген компаниялардың құжаттарында ҚРҰБ тұрады. 2020 жылдан бері реттеуші — АРРФР. Бұл құжаттың жарамсыздығын білдірмейді.
Қарыз беруге дейін ақы талап ету заңды ма?
Жоқ. Заңды микроқаржы ұйымы қарыз алушыдан қарыз бергенге дейін ақша алмайды. «Қарау комиссиясын», «сақтандыру жарнасын» немесе «картаны белсендіруді» талап ету — алаяқтық схеманың белгісі.